Οι πολλαπλοί συμβολισμοί του σταυρού και οι παραλλαγές του.

Της Ιζαμπέλλας Παπαδάκης

 

΄΄Η αναζήτηση είναι η αρχή της σοφίας΄΄ είπε ο Σωκράτης πριν χιλιάδες χρονιά.

Έτσι ακολουθώντας το ρητό αυτό ξεκίνησε η”αναζήτηση”, για το κατά πόσο το σύμβολο του Χριστιανισμού είναι παλαιότερο από τον ίδιο τον Χριστιανισμό…

Μα πριν από λα τα άλλα πρέπει να αναρωτηθούμε για την καταγωγή των συμβόλων….

Τα πρώτα σύμβολα δημιουργήθηκαν από την προσπάθεια των ανθρώπων να απεικονίσουν αντικείμενα και καταστάσεις.

Η έννοια τους περιοριζόταν στα πιο βασικά χαρακτηριστικά και μετατρεπόταν σε μια αόριστη εικόνα. Ωστόσο,επειδή η εικόνα αντιπροσωπεύει μια σύνθετη έννοια ,τα σύμβολα ήταν πολύπλοκα,πάρα την απλή τους μορφή….

Ένα σύμβολο διαχωρίζει την έννοια σε πολλαπλά εννοιολογικά επίπεδα και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μην πρόκειται ποτέ για απλό σχηματισμό αλλά για σύνθετο….

Από τα σύμβολα προέκυψαν επίσης νέες σημασίες,με κατάληξη να αποτελέσουν ένα μεσώ για την εξερεύνηση του βαθύτερου νοήματος του κόσμου…

Η κάθετη γραμμή.

Ένα από τα απλούστερα σύμβολα είναι η κάθετη γραμμή,η οποία συμβολίζει την σύνδεση ανάμεσα στο πάνω και στο κάτω,στον ουρανό και στην γη.

Γενικότερα ουσιαστικά δηλώνη την διαδικασία της δημιουργίας…Βρίσκουμε το σύμβολο της κάθετης γραμμής σε διάφορους πολιτισμούς ανά τον κόσμο και πάντα στους ιεράρχες των φυλών….

Ο σταυρός.

Η οριζόντια γραμμή συμβολίζει τον ουρανό,ενώ η κάθετη την Γη…

Εαν η μια τέμνει την άλλη τότε πρόκειται για την συνένωση της δημιουργικής δύναμης με το παθητικό στοιχείο του άντρα και της γυναίκας,του πνεύματος και της ύλης…Με λίγα λογία δηλώνη απλά την απεικόνιση του κόσμου μας…

Ο σταυρός υποδηλώνει τα 4 σημεία του ορίζοντα και τα 4 στοιχειά της φύσης (γη,φωτιά,νερό,αέρας),ωστόσο έχει και πολλούς άλλους συμβολισμούς π.χ αν οι ευθείες συναντηθούν σε ορθή γωνιά τότε οδηγούν σε αντίθετες κατευθύνσεις…

Οι πολλαπλοί συμβολισμοί του σταυρού.

Ο σταυρός αποτελεί εδώ και δυο χιλιάδες χρονιά το ισχυρότερο σύμβολο της Δύσης μιας και συμβολίζει την αποτυχία την καταστροφή την διάλυση αλλά και την αλλαγή,την λύτρωση και την απελευθέρωση….

Στην Κίνα ο σταυρός είναι πανάρχαιο σύμβολο και απεικονίζει τον αριθμό 10. Εκφράζει την πληρότητα την τελειότητα και την ολοκλήρωση…Ως φιλοσοφικό σύμβολο εμπεριέχει την απεικόνιση του ενός και μοναδικού δρόμου του Τάο,που αν δεν διασταυρωθεί με άλλους δρόμους,οδηγεί στο πουθενά…

Ο τροχός της ενεργείας.

Αν τα άκρα του σταυρού καμφθούν σε ορθή γωνιά θα ανακαλύψουμε πως ο σταυρός αλλάζει σε αγκυλωτό σταυρό η αλλιώς την λεγόμενη σβάστικα,έτσι χωρίς να το πολύ καταλάβουμε  έχουμε μπροστά μας το σύμβολο του κινούμενου τροχού,με αυτό τον τρόπο οι στοιχειώδεις δυνάμεις βρίσκονται σε κίνηση με αποτέλεσμα να δημιουργείται ενέργεια…

Η σβάστικα μαζί με τον σταυρό είναι αρχαιότατο σύμβολο, όπως κανείς θα περίμενε συναντάται και εκείνη σε πολλούς πολιτισμούς.

Η λέξη στα σανσκριτικά σημαίνει ευημερία.

Το σύμβολο της ευημερίας το συναντάμε στην Ασία,σε έργα τέχνης αλλά και σε ναούς όπως και στης εισόδους σπιτιών…

Ενώ ο σταυρός συμβολίζει στην Κίνα τον αριθμό 100 η σβάστικα συμβολίζει τον αριθμό 10.000 και υποδηλώνει το άπειρο

Γενικότερα η γένεση του συμβόλου του αγκυλωτού σταυρού αντιμετωπίζεται συχνά από κοινού με το σύμβολο του σταυρού, όπως η “ρόδα του ήλιου” της θρησκείας της εποχής του χαλκού(2600 π.Χ. – 1100 π.Χ..)

Φτάνοντας στο σήμερα, η σβάστικα έγινε σύμβολο του Ναζισμού λαμβάνοντας αρνητικό συμβολισμό…Ο σταυρός πάλι είχε καλύτερη τύχη και είναι ένα θετικό σύμβολο ακόμα και σήμερα.

Κλείνοντας το άρθρο εδώ θα επαναλάβω τα λόγια που παρέθεσα και στο αφιέρωμα για την ιστορία της πεντάλφα 

«Ο άνθρωπος είναι από την πρωταρχή του δημιουργός συμβόλων και δημιουργός εργαλείων…» (Μάμφορντ 1997: 158)

Αρέσει σε %d bloggers: